Hoeveel gram koffie per kopje heb je nodig?

Te sterk, te slap, of elke keer net anders: de hoeveelheid koffie is de variabele die mensen het vaakst op gevoel doen. Een afgestreken eetlepel hier, een schepje meer daar. Dat werkt, maar het maakt het moeilijk om een resultaat te herhalen als het een keer goed is. Met een paar concrete verhoudingen als uitgangspunt zet je elke keer een voorspelbare kop koffie, en weet je precies waar je aan kunt draaien als je iets wil aanpassen.

Waarom grammen en niet lepels

Een eetlepel gemalen koffie weegt niet altijd hetzelfde. Afhankelijk van de maalgraad, de compactheid van het poeder en hoe vol je de lepel neemt, kan dat variëren van 5 tot 9 gram. Dat verschil klinkt klein maar is het niet: bij espresso maakt 2 gram al een merkbaar verschil in smaak en extractie.

Een eenvoudige keukenweegschaal of een kleine precisieweegschaal lost dat probleem op. Je hoeft niet bij elke kop minutieus af te wegen, maar één keer precies meten geeft je een referentie die je daarna kunt herhalen met een vaste lepel of maatschep.

Espresso: hoeveel gram koffie gebruik je

Bij espresso draait alles om de verhouding tussen de hoeveelheid gemalen koffie en de hoeveelheid koffie die je in je kopje opvangt. Die verhouding noem je de brew ratio.

Het uitgangspunt voor een standaard espresso
Een dubbele espresso gebruik je als basisinzet. De meest gebruikte verhouding daarvoor is 1 op 2: 18 gram gemalen koffie levert circa 36 gram espresso op in het kopje. De extractietijd ligt dan tussen de 25 en 30 seconden.

Een enkele espresso gebruikt de helft: 9 gram koffie op circa 18 gram in het kopje. Bij veel thuisespressomachines is een dubbele portafilter standaard en werkt een dubbele dosis beter.

Ristretto en lungo
Bij een ristretto gebruik je dezelfde hoeveelheid koffie maar minder water: 18 gram koffie op circa 18 tot 25 gram in het kopje. Het resultaat is geconcentreerder en zoeter van smaak.

Bij een lungo gebruik je meer water: 18 gram koffie op circa 50 tot 60 gram in het kopje. De smaak is milder en iets bitterder dan een standaard espresso.

Wat als je smaak niet klopt
Smaakt de espresso bitter en droog? Dan is er te veel uit de koffie gehaald. Gebruik iets minder koffie of een iets grovere maalgraad. Smaakt het zuur en waterig? Dan is er te weinig geëxtraheerd. Gebruik iets meer koffie of een iets fijnere maalgraad. De hoeveelheid koffie en de maalgraad werken samen: pas altijd één ding tegelijk aan, zodat je het effect goed kunt beoordelen.

Filterkoffie: hoeveel gram koffie gebruik je

Bij filterkoffie is de verhouding eenvoudiger dan bij espresso: gram koffie op milliliter water. De gouden standaard in de koffiewereld is de zogeheten gouden ratio van de Specialty Coffee Association: 60 gram koffie op 1 liter water.

Vertaald naar kopjes
Een kop filterkoffie is doorgaans 150 tot 200 milliliter. Dat betekent:

Voor 1 kop van 150 ml gebruik je circa 9 gram koffie. Voor 1 kop van 200 ml gebruik je circa 12 gram koffie. Voor een kan van 1 liter gebruik je circa 60 gram koffie.

Dit is een startpunt, geen absolute waarheid. Houd je van een sterkere kop? Ga naar 65 of 70 gram op een liter. Wil je het milder? Probeer 50 gram. De verhouding is je ankerpunt, de smaak is je maatstaf.

Filterzetapparaat versus handfilter
Bij een elektrisch filterzetapparaat gelden dezelfde verhoudingen. Het waterreservoir van de meeste apparaten is gemarkeerd in kopjes of milliliters, wat het makkelijk maakt om de juiste hoeveelheid water af te meten. De hoeveelheid koffie pas je daarop aan.

Bij een handfilter zoals een Chemex of V60 heb je iets meer controle over de giettechniek, maar de verhouding blijft gelijk. Gebruik ook hier de 60 gram op 1 liter als uitgangspunt en pas aan op smaak.

Een weegschaal gebruiken of niet

Je hebt geen precisieweegschaal van 0,1 gram nodig om thuis goede koffie te zetten. Een gewone keukenweegschaal die tot op 1 gram nauwkeurig is volstaat voor filterkoffie. Voor espresso is een kleine barista-weegschaal handig als je serieus wil verfijnen, maar voor dagelijks gebruik is een vaste maatschep die je één keer hebt afgewogen ook prima.

Wat wel helpt: je vaste verhouding één keer zorgvuldig vaststellen met een weegschaal, en die daarna omzetten naar een concrete lepel of maatschep. Dan heb je de nauwkeurigheid van een meting met het gemak van een gewoonte.

Welke koffie gebruik je

De hoeveelheid koffie is één deel van het verhaal. De koffie zelf bepaalt de smaak. Voor espresso werkt een medium tot donker gebrande blend goed, bij voorkeur met een deel robusta voor body en crema. Voor filterkoffie passen arabicabonen met een lichtere of medium branding beter: die tonen komen tot hun recht bij de langzamere extractie van filterkoffie.

Bij Koffievoordeel.nl staat kwaliteit altijd voorop. Daarom worden alle koffies zorgvuldig geproefd en getest door het proefpanel van Koffiemarkt.be. Alleen koffies die overtuigen op smaak, aroma en kwaliteit verdienen een plek in ons assortiment. Zorgvuldig geproefd, gegarandeerd heerlijke koffie.

Snel overzicht

Espresso (dubbel): 18 gram koffie op 36 gram in het kopje. Extractietijd 25 tot 30 seconden.

Ristretto: 18 gram koffie op 18 tot 25 gram in het kopje.

Lungo: 18 gram koffie op 50 tot 60 gram in het kopje.

Filterkoffie: 60 gram koffie op 1 liter water. Per kop van 150 ml circa 9 gram, per kop van 200 ml circa 12 gram.